حسن حسن زاده آملى

384

هزار و يك كلمه (فارسى)

نسخه‌اى بسيار گرانقدر از مدخل ابو معشر به اسم المدخل الكبير الى احكام النجوم در كتابخانه محقّر اين حقير موجود است ، در اوائل آن گويد : انّي قد جمعت فيه اصول هذه الصناعة و كشفت من باطنها ما لا يخفى على احد ممّن يقرء شيء ممّا يحتاج اليه من اصول علم احكام النجوم . و به حق همين مفاد را دربارهء كتاب عظيم الشأن المدخل الى عذب المنهل درباره اصول فقه به قلم اعلاى حضرت استاد شعرانى روحى له الفداء مىيابى . از زمان تدوين اصول فقه تاكنون كسى كتابى به عنوان مدخل در فنّ اصول فقه ننوشته است ، و آن جناب اول كسى است كه چنين علق نفيس از او به يادگار مانده است . المدخل الى عذب المنهل حاوى اصول و امّهاتى در اصول فقه است كه درهايى از معارف را به روى فقيه محقق مىگشايد . نسخه اصل المدخل الى عذب المنهل ، و نيز نسخه اصل منهل الرواية على اولى الدراية من مشرع الكفاية هر دو به خط مبارك آن جناب در نزد اين تلميذ دعاگويش حسن حسن‌زاده آملى محفوظ است ، مرجو آن‌كه اين دو اثر بسيار مغتنم به طبع رسند و مورد استفاده ارباب علوم و اصحاب معارف گردند . كلمهء 282 راقم را رساله‌اى است در حركت به نام گشتى در حركت يكى از تحقيقات ما در آن رساله اين است كه : موضوع حركت جوهرى وجود طبيعت است ، و ذات اين وجود طبيعت جوهر سيّال است ، پس موضوع حركت جوهرى نفس حركت است كه طبيعت جوهرى سيّال است . و به بيان ديگر : موضوع حركت - بنابر حركت در جوهر - امر ثابت سيّال است و آن امر طبيعت جوهر است ، و وحدت شخصيه مبهمه آن هميشه ثابت است . و ان مبهمه ، مبهمه در ذهن نيست بلكه همان امر واحد سيّال در خارج است كه واحد بالعموم است ، مثلا چون نهر آبى كه پيوسته عكس خود را در آن مىبينى ، چه اين‌كه